اسامي مشاهير كُرد اورامانات

اسامي مشاهير كُرد اورامانات

پير ميكائيل جاف	شيخ ابوبكر دوريساني
ملا عيسي جوانرودي	ميرزا شفيع  پاوه اي
ملا احمد  نودشي اوراماني	صيدي دوم  اوراماني
شيخ ابوبكر گلالي شافعي نقشبندي	حاج سيد بايزيد  خانگايي
سيد علي قطب خانگايي	خستة  خانگايي
ملا محمود دشه اي	حاج ملا احمد نودشي اوراماني
جهان آرا	ملا احمد  كلاشي
معدومي تاوگوزي « مولوي »	نصيرالاسلام ملاباشي جوانرودي صديقي
ملا عبدالصمد  جوانرودي	سيد محمد  خانگايي
ميرزا عبدالقادر  اوه اي	علامه مفتي  دشه اي كردستاني
ملا صلاح الدين  پاوه اي	شيخ عبدالكريم  خانه شوري
ملااسحاق هجيجي ديواندره اي	ملا محمود  جوانرودي
سيد الدوله  هاشمي	ملا اسعد  احمدي نودشي
ملا عبدالقادر  جلالي نودشي	شمس قريشي
ملا فيض الله  غريب	ملا محمد  جوانرودي
آقا عنايت  هدايتي	مهري  برهان الاسلام
مولانا محمود  مفتي	سيد حبيب الله نعليني
خورشيدنما  داواشي	وجيه  هاشمي
ملا نظام الدين  جلالي	حاج ملا خالد  مفتي
ميرزا احمد  داواشي	دكتر محمد صديق  مفتي زاده
سيد طاهر سيدزاده هاشمي	سيد عبداللطيف  حسيني
ملا محمد امين  حسيني كلاش	ملا عبدالمجيد  موحد نادري

 جهت دیدن زندگانی بزرگان که در صفحه اصلی نیست به آرشیو یا

عناوین مطالب وبلاگ کلیک بزنید

 

علامه ملّا عبد المجيد موحّد نادري

 

 علامه ملّا عبد المجيد موحّد نادري

 

مأخذ: نامۀ موحّد (سوگنامۀ استاد علامه عبدالمجيد موحّد نادري)،صص 5 ـ 3، به كوشش: عبدالسّتار نقشبندي، روانسر، تيرماه ۱۳۸۷ .

    " استاد ملا عبد المجيد نادري تبار" كه بعد‌ها هنگام تعويض شناسنامه ـ  به وسيلۀ يكي از طلبه‌هايش ـ  نام خانوادگي او به "موحّد" تغيير يافت (1) ؛ در سال 1283 شمسي در قريۀ "پيروزه" از توابع شهرستان جوانرود و در خانوادۀ يكي از نوادگان" پيرميكائيل دوداني" به نام " باويس" فرزند " فقيه محمود"، پا به عرصۀ وجود نهاد. خانوادۀ استاد يك خاندان روحاني بود كه در ميان "عشايرِ ندري" مقامِ پيشوايي ديني داشته و داراي امتياز علمي بودند.

            { شرح حال کامل را در ادامه مطلب ببینید }

 

  

محمد امین حسینی

 

محمد امین حسینی :

 

ماموستا ملا محمد امین حسینی معروف به ماموسای کلاش از سلسله سادات حسینی کلاش جوانرود می باشد . وی به سال 1300 ه.ش در قریه کلاش باغان متولد گردید پدرش مرحوم نادر و مادرش مرحومه سلمی می باشد در همان اوان کودکی و شیرخوارگی برحسب قضا و قدر ، مادرش بر اثر بی احتیاطی یکی از همسایگانش تیر از اسلحه در رفته و بر شت مادرش می نشیند و او را به شهادت می رساند . پدر او را به منظور تحصیل علوم دینیه به خدمت ماموسا سید محی الدین حسینی لونی روحانی قریه کلاش برد ختم قرآن و کتب گلستان و بوستان را در محضرش به اتمام رسانید .

بعد از مدتی در خدمت ماموستا حاج سید امین لونی و مدتی نزد ماموسا ملا عبدالفتاح فرشیدی در باینگان و همچنین نزد حاج خلیفه سید حسین مسعودی خانقاهی مفتی اعظم شافعیان کرمانشاه تلمذ می کند . آخرالامر به کردستان عراق می رود و در خدمت استاد ملا بابارسول بیدنی و استاد ملا عبدالکریم مدرس مفتخر به اجازه نامه می شود و مورد توجه شیخ علاءالدین محمد نقشبندی در بیاره واقع می شود . بعد از مجاز شدن به زادگاه خودش باز می گردد و حلقه تدریس را برای عاشقان علم و حقیقت مستقر می کند . در واقعه جنگ و ناامنی مناطق مرزی به شهر جوانرود عزیمت و در مسجد دارالاحسان به حل مایل فقهی و دینی ارباب رجوع و طلاب می پردازد . استاد گاه گاهی هم شعر می گفتند . از تألیفات ایشان رسالة غریزیه در منطق می باشد که در عراق بچاب رسیده است . صبور ، بردبار و اهل قناعت و متواضع بودند . استاد ملا محمد امین کلاش پس از یک عمر خدمت به علم و دین به سال 1380 ش در جوانرود وفات نمودند و در قبرستان آنجا با حضور علماء اعلام ، مشایخ و مردم داغدار تشییع و. تدفین شد .

 

سید محمد طاهر سیدزاده هاشمی

 

سید محمد طاهر سیدزاده هاشمی :

 

آن عارف دلسوخته ، آن عاشق دلباخته ، آن ادیب والا مقام ، آن شاعر با شعور ، آن نویسنده زبر دست ، آن مورخ آگاه ، آن هنرمند و خوشنویس متواضع ، آن محب آل بیت اطهار و صحابه ابرار فرزانه زمانه مرحوم سید محمد طاهر سیدزاده هاشمی در سال 1292 ش برابر با 1332 ه.ق در روستای دولت آباد روانسر لاز خانواده اهل علم و عرفان چشم به جهان گشود . نامش محمد طاهر ، کنیه اش ابولحسن ، در لقب ضیاءالدین را به او داده و شهرتش سید زاده هاشمی و در شعر «طاهر» تخلص می کرد . ایشان فرزند سید قیدار هاشمی –سید الدوله- و برادر کوچکتر سید وجیه الدین و سید علی است . مادرش مرحومه اختر خانم صبیه فتاح بیگ –سردار اکرم- ولدبیگی می باشد . خاندان استاد از سلسله سادات برزنجی است . جدش شیخ رسول سوله ای برزنجی در حدود سال 1247 ه.ق به ایران آمده و عاقبه العمر در دولت آباد روانسر جایگزین می شود . و مدرسه علوم دینی دولت آباد را بنا می نهد . خود استاد ابتدا نزد خاتون مریم همسر مرحوم سید عارف لونی شروع به قرآن خواندن و تحصیل می کند هم چنین نزد سید عارف – ملا محمد رحیم روحانی سنندجی – سید شریف کردستانی – استاد بدیع الزمان مهی سنندجی – ملا عبدالمجید موحد نادری – مرحوم والدش درس خوانده و به تعلیم علوم معقول و منقول پرداخته . بعد از فوت پدر ، مسئولیت اداره و سرپرستی مدرسه علمیه و تکیه دولت آباد را به عهده می گیرد . اشعار و مقالات خود را برای چاپ در مجله کردی «گلاویژ» با امضا طاهر کرمانشاهی ارسال می کرد مدتی با بخش کردی رادیو همکاری می کرد . بالاخره استاد در دوم تیرماه 1370 شمسی مصادف با عید قربان در کرمانشاه وفات نموده و با تجلیل فراوان در دولت آباد روانسر به خاک سپرده شد . استاد در علوم اسلامی ، ادبیات عرب ، تاریخ اسلام و ... خوشنویسی صاحب نظر بودند . خط نسخ را در نهایت زیبایی می نوشت کتاب قرآن کریم ، صحیفه سجادیه ، دلایل الخیرات و ... با خط نسخ خود نوشته اند . اشعارش به کردی و فارسی بیشتر جنبه عرفانی و مناجات داشت . هفت بندش در کتاب «هه وارگه ی دلان» توصیف پیامبر و درخواست شفاعت از آن رحمه للعالمین است :

یا رسول الله حح زین و تیشکاوم ره حمه تی       ده ردی خاکی ریت له نووری هه ردوچاوم ره حمه تی

من به تیری طه عن و لومه ی ناکه سانی روزگار     کون کونه سینه و دل و جه رگ و هه ناوم ره حمه تی

  یا رسول الله ده خیله ک بانه که ن بی حورمه تم      زور زه لیل و خوارو په ست ودل به تاوم ره حمه تی

ری دی ئه ی سالاری دین «طاهیر» له سایه ی ره حمی خوت

ئه ی بوله ندی به خشی دین و جاه و ناوم ره حمه تی

 

سید عبداللطیف حسینی

 

سید عبداللطیف حسینی :

 

آن عالم ربانی ، آن عارف عاشق ، آن مروج شریعت ، آن مبیّن اسلام ،آن استاد مفضال ،آن دانشمند مهربان ،آن سیادت انساب ، سیادت سیرت ،آن پیر روشن ضمیر مرحوم مبرور سید عبداللطیف حسینی لونی فرزند شیخ محمد غزایی از سلسله سادات و بزرگ خاندان لون در سال 1312 ه.ش در روستای لون سادات کامیاران چشم به جهان گشود . در خدمت خاتون مریم قرآن کریم را ختم کرد در سال 1325 ش در خدمت استاد فرزانه ماموستا سید عبدالغنی حسینی لونی و بعد از آن در خدمت استاد روشن ضمیر مرحوم ماموستا سید علی حسینی لونی بهره علمی و عرفانی برده است . آخرالامر بعد از تحصیل در خدمت ماموستا ملا زاهد ضیایی پاوه و در خدمت عالم مشهور ماموستا ملا عبدالمجید موحد نادری کسب فیض نموده و موفق به اخذ اجازه نامه می شود . بنا بر ابراز . خواستار مرحوم غلامعلی خان اردلان برای همیشه به مدرس و امام جمعه و جماعت روستای گل سفید روانسر منصوب می شود . ماموستا انسانی وارسته ، نیک نفس و با تقوی و در عین هیبت و بزرگ منشی شوخ طبع هم بودند . نسبت به مسایل شریعت بسیار پایبند و همواره امر به معروف و نهی از منکر و تذکرات شرعی را ترک نکرد . قانع و مهمان نواز بود . شخصیتش را خاص و عام احترام می گذاشتند . از خصوصیات عالی دیگرش ، علاقه شدید به کتاب علی الخصوص کتابهایش که همه شرع و فقه و اصول و تفسیر و حدیث بود می باشد . و بر اکثر کتابهایش حاشیه نوشته اند برای مثال ، حاشیه بر وضع و استعاره ملا ابوبکر و حاشیه بر جامی و تحفه . بسیار به طلاب توجه و تفقد می کردند . باری آن استاد فقیه در عصر روز پنج شنبه مورخ 13/8/1378 برابر با 25 رجب المرجب 1420 ه.ق روح پرفتوحش از این دنیا به سرای باقی شتافت . تقدیر چنان کرد که پیکر آنمرحوم از زادگاهش لون به روانسر انتقال یافت و در میان دستان دوستداران و عاشقان علم و عرفان تا قبرستان گل سفید تشییع و تدفین گردید .

 

{ با تشکر از برادر گرامی آقای برهان غفوری که شرح حال این استاد گرانقدر را تهیه فرمودند}

حاج ملا خالد مفتی

 

حاج ملا خالد مفتی :

 

حاج ملا خالد مفتی خلف علامه ملا عبدالله مفتی دشه ای به سال 1323 ه.ق در آبادی دشه اورامان تولد یافت و در ایران و عراق ادامه تحصیل کرد بعد از کسب اجازه به امر شیخ علی حسام الدین نقشبندی جهت تدریس به آبادی زه لم رفت بعد از آن به پنجوین و سنندج رفت . پس از آنکه به سال 1380 ه.ق برادر بزرگترش علامه مولانا محمود مفتی کردستان دارفانی را وداع گفت مفتی و حاکم شرع رسمی کردستان گردید . سرانجام در 26 رمضان 1400 ه.ق برابر با 17 مرداد 1359 ه.ش در تهران وفات یافت و بنا به وصیت خود در کنار مزار حضرت ویس القرن « رضی الله عنه » به خاک سپردند . ایشان انسانی فروتن ، خلیق ، مردمدار و دانشمندی آگاه و بیان بود و طبع شعر نیز داشت :

ترجمه و اقتباس از سه شعر سعدی شیرانی :

قسه کاتی ده کات پیاوی ژیر           یاکو په نجه ده کا له پارو گیر

گه ر نه لی بو گه لی زیانی بی           وه ر نه خوا ئافه تی ژیانی بی

بویه دایم وته ی له سودایه                خواردنی له ش خوه شی له دورایه

 

و این هم سه بیت شیخ سعدی شیرازی :

سخن آنگه کند حکیم آغاز              یا سرانگشت سوی لقمه دراز

که زنا گفتنش خلل زاید                 یا زنا خوردنش به جان آید

لا جرم حکمتش بود گفتار             خوردنش  تندرستی آید بار

 

ملا نظام الدین جلالی

 

ملا نظام الدین جلالی :

عالم فرزانه و متقی ملا نظام الدین جلالی نودشه ای از خاندان علم و فضیلت ، فرزند ملا عصام الدین بن ملا جلال الدین بن ملا عبدالرحمن بن ملا احمد اول ، در آبادی نودشه از روستاهای اورامانات در حدود سال 1313 ه.ق متولد شد و بعد از خاتمه تحصیلات و اخذ اجازه ، در زادگاه خود به افاده و تعلیم و افتا و قضاوت شرعی سپری کرد و در سنه 1358 شمسی برابر با 1399 ه.ق در نودشه وفات یافت از ایشان فرزندان تحصیل کرده و فاضل بجا مانده است ؛ در مرگ خود سروده است :

ئاخ و داخ دیسان فه صل وه هاران                         واده ی ته ماشای گول و گولزاره ن   

دله ی نمه مبارم زویرو زاره ن                              نوبه ی حه سره تان فه صل وه هاران

دمای چه ند سالی که س نمه زانو                         خاکمان کامه ن ، فاتحیو وانو

ئاخم پهی مه رده ن ، داخم په ی مه رده ن               ئینه گشت خه طای چه رخ چه پ گه رده ن

 

وجیهه هاشمی

 

وجیهه هاشمی :

 

سید وجیهه الدین سیدزاده هاشمی فرزند مرحوم سید قیدار «سیدالدوله» برادر مرحوم سید طاهر سیدزاده هاشمی به سال 1322 شمسی در آبادی دولت آباد روانسر متولد گردید و در ماه ربیع الاول سال 1399 ه.ق برابر با بهمن ماه 1357 شمسی در گذشت . او انسانی با فضل و کمال و دارای ذوق شعری بود و تا حدودی با زبان عربی و فرانسه نیز آشنایی داشت :

فراق سرو بالایی دلم را همچو خون کرده                          روان گردیده از دیده ، کنارم لاله گون کرده

ز شیرین دلبری ، لیلی وشی مجنون و شیدایم               که چون فرهاد صد خسرو شهید بیستون کرده

بدلبر گو :«وجیها» راستی دردو غم هجرش             مرا سیر از حیات خویش و این دنیای دون کرده

 

خورشید نمای داواشی

 

خورشید نمای داواشی :

 

خورشید نما دختر داوشی محمد و خواهر میرزا احمد محمدی داواشی ، بانوی آگاه ، با تقوی و گرویده طریقه قادریه بوده است . و مانند برادرش در سرودن اشعار کردی و بدیهه گویی ذوق سرشاری داشته و به سال 1385 ه.ق پس از 65 سال زندگی بدرود حیات گفته است . اینک قطعه شعری از این شاعره که درباره مرشد خود سید صفاءالدین برزنجی هاشمی سروده است :

یه خورشید واته ن ، دایم غه مینه ن                      غه مین دوری صفاءالدینه ن

جادار عه زیز پیر ئیرشاد بو                                   وه کیل زینده ی غه وث به غداد بو

بواچو سه رمه ست باده ی شاکریم                      که لب ئاسانه ی عبدالقادریم

 

مولانا محمود مفتی

 

مولانا محمود مفتی :

 

مولانا محمود مفتی فرزند علامه ملا عبدالله مفتی فرزند ملا محمود دشه ای ، یکی از روحانیون بنام و مدرسین متبحر و عالی مقام کردستان که در سنه 1316ه.ق متولد شد و در شهریورماه 1339 ه.ش برابر با سال 1380ه.ق وفات یافت . او در همه علوم دینی به خصوص فقه و اصول و فلسفه تسلط کافی داشت . دانشمندی بود استدلالی با حافظه ای بسیار قوی و ذهنی وقاد و بیانی شیوا و فصیح. بعد از وفات والد بزرگوارش ، مفتی و قاضی محکمه شرع کردستان سنندج شد و سالها تدریس مدرسة دارالاحسان را بر عهده داشت . مورد احترام و تکریم طبقات مردم بود . هرگز زیر بار ظلم نمی رفت به علت پاکی و راستی و تقوی دارای نفوذ کلمه بود و آنچه حق بود می گفت .

سید حبیب الله نعلینی

 

سید حبیب الله نعلینی :

 

سید حبیب الله نعلینی انسانی محترم ، نیک نفس ، اجتماعی ، متدین و مردمدار بود به سال 1302 ه.ق در روستای خراجیان روانسر تولد یافت . از طریق کشاورزی و امور روستایی امرار معاش می کرد . در بهمن 1310 شمسی با رؤسای عشایر دستگیر و مدت ده سال در شهر اصفهان زندانی بود در فنون سوارکاری و تیراندازی مهارت داشت . اهل مطالعه و کتاب بود و بیشتر با خمسة نظامی الفت تامی داشت سرانجام در 1343 شمسی برابر با 1384 ه.ق در کرمانشاه در گذشت و در قبرستان سید حسن آباد روانسر به خاک سپرده شد .

یاران عه زیزان ده ردم کاریه ن                                 زوخاو ده رون چون سه یل جا ریه ن

مه حبوس و ذه لیل بی ته قصیر وئمان                       رای نه جات تاریک بی ته دبیر ویمان

دور کوفته ی وه ته ن غه ریب بیچاره                    صه رعی خاتر ته نگ سیا ستاره

به زه م په نامان وه ذات حه قه ن                           وه لوطف بیچون فه رد موط له قه ن

یه «حه بیب » واته ن وه ی گشت ده ر ده وه               دل وه هه ناسه ی سیای سه رده وه    

        

مهری برهان الاسلام

 

مهری  برهان الاسلام :

 

ملا محمد مشهور به «مهری» و ملقب به «برهان الاسلام» فرزند علامه ملا عبدالله مفتی است که به سال 1306 ه.ق در قریه دشه اورامان تولد یافت . در سن 19 سالگی در نتیجه استعداد فوق العاده و حافظه قوی و پشتکار زیاد ، شایستگی اخذ اجازه را پیدا کرد و در یکی از مدارس سنندج به تدریس پرداخت . در سال 1326 ه.ق راهی عراق شد . مدتی در شهرهای عراق و پس از آن به استانبول رفت و وارد مدرسه متخصصین شد و بعد مدرس آنجا و به سمت وکیل دعاوی مشغول کار شد رشته حقوق را به پایان رسانید . مهری در نثر و نظم عربی و کردی بسیار مسلط بوده و نثر فارسی و ترکی را خوب می نوشته . وفات مهری به سال 1366 ه.ش برابر با 1376ه.ق در دیار غربت اتفاق افتاد . قصیده ای را به مناسبت ملی شدن صنعت نفت ایران به سال 1331 ه.ش از استانبول سروده و برای مرحوم آیت الله کاشانی فرستاده :

قائد العنقاء ! فی انحاء حی                     عن عنّی «آیه الله » وحیّ

آیه الله الذی قد اشرقت                         من سنا افکاره آراء «ری»

انّ «مهری» شیخ سیاراته                     و مدار سیرهم فی ملک «کی»

 

آقا عنايت هدايتي

 

آقا عنايت هدايتي :

 

آقا عنايت فرزند آقا هدايت بن ملا نشأت با خوانين جوانرود قرابت داشته . او هم جزء دستگيرشدگان سران عشاير بوده و پس از ده سال زندان در اصفهان ، به سال 1320 شمسی آزاد گردید . انسانی فهیم ، وزین و اهل شعر و ادب بود در سال 1335 ه ش برابر با سال 1376 ق در سن 75 سالگی در قریة که لی جوانرود در گذشت . از شعر فارسی ایشان در زندان :

خداوندا چه باید کرد ، شد عمری گرفتارم                      به زندان بلا محکوم مأمورین غدّارم

شکایتها به دل دارم از این حکام خون آشام                 که پندارند چون آنانم و فردی تبه کارم

«عنایت» را جگر خون است ز این اوضاع آشفته           مگر با لطف خود کاری کند خلاق دادارم

 

ملا محمد جوانرودی

 

ملا محمد جوانرودی :

 

ملا محمد فرزند سید مهدی جوانرودی متولد به سال 1285 ه ق انسانی دانشمند و عارفی ارجمند بوده که پس از خاتمه تحصیلات در بیاره نزد ملا عبدالقادر مدرس کانی کبودی به اجازه علمی نایل آمده ، دست ارادت به شیخ عمر ضیاءالدین نقشبندی داده ، و در خانقاه ایشان تا آخر حیات به سال 1367 ه.ق سمت تدریس و امامت داشته است .

ملا فيض الله غريب

 

ملا فيض الله غريب :

 

ملا فيض الله دانشمندي از اهل خانگا پاوه كه بعد از خاتمه تحصيل مدتي در عراق سمت امامت داشت بعد از ده سال به ايران برگشته ، مدت سه سال در زادگاه خود بوده ، به دعوت مرحوم علي خان شجاع الممالك بهرامي كمانگر به سمت تدريس و امامت مدرسه و مسجد روستاي ولي آباد كوره دره كامياران مشغول خدمت شد و حدود سال 1365 ه.ق در گذشت . آن مرحوم از مدرسين و فقهاي زبده عصر خود بود و گاهي هم شعر مي گفت و «غريب» تخلص مي كرد . ايشان پدر مرحوم ملا محمد بدر آباد روانسر بود .

شمس قريشي

 

شمس قريشي :

 

سيد بهاءالدين شمس قريشي ملقب به «شمس الاشراف» و متخلّص به «شمس» فرزند سيد محمد فرزند سيد عبدالمطلب پاوه اي ، مردي بود فاضل و شاعري شيرين بيان كه به فارسي و كردي شعر گفته و در مسجد هژاره سنندج سمت امامت داشت . شمس مريد قطب العارفين شيخ عُمر ضياءالدين و متمسك طريقه نقشبنديه و انساني پارسا و عبادت گزار و بسيار اهل قناعت بود . منظومه هاي شمس العقايد ، معراج نامه و مولود نامه ايشان به چاب رسيده . وفاتش در حد.ود سال 1365 ه.ق اتفاق افتاد به قرينه اين بيت كردي خود او از 70 سال بيشتر بوده است :

*دواي حه فتا سال عومر و يَرده                 دل بي ئه شك و فوغاني بي ئه ثه ر من نامه وي

*عيلمي بي به هره و دره ختي بي ثه مه ر من نامه وي           

 چاوي بي ئه شك و فوغاني بي ئه ثه ر من نامه وي

مالي دونيا غه يري حه سره ت عاقبه ت سودي نيه      

زادي ئيمان توشه يه باقي هه ده ر ، من نامه وي

به م هه ژاريمه له «مزگه وته و هه ژاره» گوشه گير   

    گه ر بده ن «شه مسا» جيهانم سه ر به سه ر من نامه وي

{تخميس شعر حافظ از شمس الدوله}:

جلوة نور جمال و كشف ظلمت امشب است                        نشئة جام وصالِ ذات وحدت امشب است

وعدة ديدار يار و بزم قربت امشب است                   آن شب قدري كه گويند اهل خلوت امشب است

                      يارب اين تأثير دولت از كدامين كوكب است.

ملا عبدالقادر جلالي نودشي

 

ملا عبدالقادر  جلالي نودشي :

 

عالم فرزانه ملا عبدالقادر جلالي فرزند ملا جلال الدين بن ملا عبدالرحمن و برادر زاده حاج ملا احمد نودشي (حاج ماموسا) در حدود سال 1290 ه.ق در نودشه اورامان متولد شد . براي ادامه تحصيل به شهرهاي اطراف از جمله بياره عراق و سنندج رفته ، و بعد از كسب اجازه نزد حاج شيخ عبدالحميد عرفان در دگاگا اقامت گزيده و تا پايان حيات به سال 1364 ه.ق به تدريس و افتا و قضاوت شرعي اشتغال داشته است . انساني موقر ، مسلّط در تدريس و منشي و خوش خط بوده و با عزت نفس و مناعت طبع مي زيسته است .

ملا اسعد احمدي نودشي

 

ملا اسعد احمدي نودشي :

 

ملا اسعد بن ملا زين العابدين بن علامه حاج ملا احمد نودشي ، انساني فاضل بود و اخلاقي مرضيه و حميده داشت . چند سال قبل از وفاتش به سنندج مهاجرت كرد و در مسجد و مدرسة جدّش «مسجد مولانا» به شغل امامت و تدريس و خدمات ديني پرداخت و در حدود سال 1364 وفات نمود .

سيد الدوله هاشمي

 

سيد الدوله  هاشمي :

 

سيد قيدار هاشمي ملقب به «سيّدالدّوله» فرزند سيد عبدالقادر بن سيد رسول ، از خاندان معروف سادات سوله از سادات برزنجه است . اين خاندان مدتها در عراق و ايران مشعلدار علم و عرفان و مرجع ارشاد طريقة قادريه بوده اند . ايشان پدر مرحوم سيد طاهر سيدزاده هاشمي مي باشد كه سيد طاهر هم دانشمندي توانا ، مورخي آگاه ، اديبي زبردست و منشي مشهور بود . سيد الدوله به سال 1300 ه.ق در قريه دولت آباد روانسر متولد و در سنه 1363 ه.ق همانجا وفات يافته است ، قامتيبلند و اندامي برازنده داشت . از منطقي قوي و بياني شيوا برخوردار و در نكته سنجي و سخن پردازي كم نظير بود . اهل فضل و ادب و شعر و شاعري نيز بود . در سنه 1310 ه.ش به علت نفوذ محلي با رؤساي عشاير بازداشت و در زندان شهرباني اصفهان محبوس گرديد و تا شهريور 1320 شمسي در زندان بسر برد . بعد از زندان تا آخر عمر در دولت آباد به گوشه گيري و تكيه داري مشغول بود .

ابياتي از قصيده مرحوم سيد الدوله در نعت حضرت رسول (ص) كه در زندان اصفهان سروده است :

كي توان وصف جمال تو نمودن ، كي به جا ؟      حسن روي تو كجا ، فهم من اَخرس كجا

وصف آن مو چون توانم ايزدش و اللّيل گفت               مدح آن رو كي بدانم گفته ايزد و الضُّحي

تو به زيبايي و خوبي فرد و فخر  عالمي              گر كنم با هر چه تشبيه تو خبط است و خطا

حق كريم العفو باشد تو شفيع المذنبين              «قيدر» بدبخت تا كي باد در قيد بلا

باد صلوات و سلام از ذوالجلال مُستعن             بر تو و بر آل اطهار تو تا روز جزا

 

ملا محمود جوانرودي

 

ملا محمود جوانرودي :

 

ملا محمود از اهالي جوانرود ، در حدود سال 1300 ه.ق تولد يافته و در مدارس زيادي در كردستان ايران و عراق راه يافته و نزد علامه علي حكمت افندي در سنه 1330 ه.ق در كركوك مجاز شده است . مدت يازده سال در آبادي بالك مريوان و بعد از آن در روستاي دره تفي تدريس و خدمات ديني و اجتماعي داشته و تا هنگام مرگ (سال 1363 ه.ق ) در دره تفي مانده است . ايشان فردي دانشمند ، خطاط ، آشنا به ادبيات فارسي و متخصص در علوم رياضي و فلكيات بوده است .

ملا اسحاق هجيجي ديواندره اي

 

ملا اسحاق هجيجي ديواندره اي :

 

ملا اسحق فاضلي دانشمند ، آگاه و خوش بيان از اهالي هجيج مرز اورامان بود . مدتها در مدارس كردستان ايران و عراق با جديت زياد درس خواند . به دعوت اهالي ديواندره جهت تصدي مشاغل ديني سُكني گزيده و تا آخر حيات در روستاهاي آن ناحيه امام و قاضي شرع بوده است و در نهايت عزت نفس ، شرف و تقوي به امور مذهبي مسلمانان رسيدگي مي كرد و مورد توجه و احترام قاطبه اهالي بود و در حدود سال 1362 ه.ق وفات يافت .

ملا اسحاق هجيجي ديواندره اي :

 

ملا اسحاق هجيجي ديواندره اي :

 

ملا اسحق فاضلي دانشمند ، آگاه و خوش بيان از اهالي هجيج مرز اورامان بود . مدتها در مدارس كردستان ايران و عراق با جديت زياد درس خواند . به دعوت اهالي ديواندره جهت تصدي مشاغل ديني سُكني گزيده و تا آخر حيات در روستاهاي آن ناحيه امام و قاضي شرع بوده است و در نهايت عزت نفس ، شرف و تقوي به امور مذهبي مسلمانان رسيدگي مي كرد و مورد توجه و احترام قاطبه اهالي بود و در حدود سال 1362 ه.ق وفات يافت .

شيخ عبدالكريم خانه شوري

 

شيخ عبدالكريم  خانه شوري :

 

     شيخ عبدالكريم فرزند سيد احمد بن سيد محمد بن سيد عبدالرحيم ، در حدود سنة 1303 ه.ق در

      آبادي خانه شور باباجاني تولد يافت و جهت تحصيل به شهرهاي عراق رفته تا اينكه به سال 1331 ه.ق يكي از استادانش شيخ معروف نرگسه جار مدرس آبادي احمد برنده فوت نموده و شيخ بنا به دعوت اهالي آنجا و تصويب شيخ نجم الدين نقشبندي به آن روستا رفته و تدريس و امامت آنجا را تا آخر حيات برعهده گرفته .

ايشان انساني خيرخواه مردم ، صوفي مشرب و كريم الاخلاق بوده است .گاهي به فارسي و كردي شعر مي گفته و «فاني» تخلص مي كرده و در سنه 1361 ه.ق در گذشته است :

 

                                          وه ره ئه ي دل وه كو په روانه عيشق په يدا كه  به

                                          دوري شمعي شه رعي ئه نوه راصه دسوز به رپا كه

 

                                            طه رفداري شه ريعه ت شيره وه ك صديق وفاروقه

                                            له حيزه فيلي ريوي بووله هه ب يا جه هل بي باكه

 

                                          قه بولي كه ي به لوطفي خوت خودايا ئه م ته مه ننايه

                                    به حه ققي ئه وكه سه ي فه رموته پيي «لولاك لولاك»

 

ملا صلاح الدين پاوه اي

 

ملا صلاح الدين پاوه اي :

 

      ملا صلاح الدين فرزند حاج عوض پاوه اي ، عارف وارسته ، متمسك به طريقة نقشبنديه و از

     مريدان شيخ عمر ضياءالدين بياري ، كه در سنه 1342 ه.ق وفات كرده است . او پدر مرحوم عارف

    وارسته و زبردست و عارف خداشناس حاج ماموسا ملا محمد زاهد ضيايي (وفات 1414 ه.ق) از

     فضلا و مدرسين معروف پاوه ؛ مي باشد . مرحوم سيد بهاءالدين شمس قريشي مرثية مفصلي

       در مرگ ملا صالح الدين گفته است كه اين ابيات نخبه اي از آن است :

 

                   سركرد نه ديده م سيلاو هونين        

                                                              سفيدي نامه  جه هون بي ره نگين

                   حه سره تا په ري مه ولاناي دينم          

                                                               شاي اشرف الحاج صلاح الدينم

                       شاره زاي شاراي ساراي طه ريقه ت     

                                                         هوماي هه واي ئه وج سه ماي حه قيقه ت

                   هه زارو سيصد ، چل و دو ته مام            

                                                         ئيحرام به ست حاجي په ي دار الاسلام  

 

علّامه مفتي دِشي كُردستاني

 

علّامه مفتي دِشي كُردستاني :

 

 

       ملا عبدالله فرزند ملا محمود دشي به سال 1273 ه.ق در قريه دشه اورامان پاوه تولد

     يافته است ، در هشت سالگي پدرش را از دست داده و در سنندج و نودشه تحصيلات

      خود را ادامه داده و در اربل عراق به سال 1299 به اخذ اجازه موفق مي شود . ايشان

      در سنه 1313 به سنندج مسافرت مي كند و مورد استقبال خواص شهر قرار مي گيرد

       ؛ و در مسجد امام زاده پير عمر مشغول تدريس مي شود .

        در سال 1325 ه.ق به تهران مي رود و با علما و رجال معروف ديدار و لقب مفتي

        كسب مي كند . مرحوم ملا مفتي در همه علوم متداول فريد عصر خود بوده است .

      حافظه بسيار قوي داشته با طلاقت بيان و قدرت استدلال ، در نهايت فروتني و تواضع

     و نيك نفسي و تقوي و مهماندوستي مي زيسته ، نثر و نظم را خوب مي نوشته و آثار

       و تأليفات زيادي داشته از جمله :

       1 - فرايض و مواريث (فارسي)   2- اكبريّه در نحو   3- اثبات نبوت پيامبر (ص) با دلايل

        عقلي (عربي)  4- رساله اي در علم كلام و عقايد      5- عقيده به زبان كردي اورامي  ؛ 

        ملا عبدالله مفتي به سال 1342 در سنندج دار فاني را وداع گفته و بالاي تپه شيخ

        محمد صادق به خاك سپرده شده است .

          *  هه اچي مه وجوود بو ئه زه ل تا ئه به د             

                                                  جه خه ير و جه شه ر جه نيك و جه به د

              گِرد جه روي ئه زه ل حه ق مه علوم كه رده ن       

                                               يه كسه ر  وه رشته ي ته حرير ئاورده ن

 

 

                      * يا رَبِّ اعضاء الوضوءِ عتَقْتُها          

                                                       مِن فَضلِكَ الوافي و اَنتَ الواقي

               واَلعِتقُ يَسري فِي الفتي يا ذالغني           

                                                           فامّنُن عَلَي الفاني بعتق الباقي